Brits geeft Frans op

Het aantal tieners dat Frans studeert op GCSE-niveau is de afgelopen acht jaar met een verbijsterende 45 procent gedaald en nu behoort Frans voor het eerst niet meer tot de tien populairste vakken. Net iets meer dan één op de vijf 16-jarigen legt een examen in Frans af.

De structuur van het onderwijs na 14 jaar, de overtuiging dat talen “moeilijk” zijn en de druk op openbare scholen om goed te presteren in ranglijsten zijn allemaal aangevoerd als redenen voor de terugloop. In tegenstelling tot Frankrijk, waar Engels verplicht is tot 18 jaar, zijn vreemde talen niet verplicht geweest op GCSE-niveau sinds Labour de regels in 2004 wijzigde. En de coalitieregering heeft geen plannen om ze weer verplicht te maken. ‘Zodra talen niet meer verplicht werden, begonnen ze uit het curriculum voor 14- tot 16-jarigen te worden gedrukt en er was een daling in het aantal jongeren dat ervoor koos,’ zegt Bill Alexander, Director of Curriculum and Assessment bij exameninstantie AQA. ‘Dat was een achteruitgang wat betreft talen voor het VK.’

‘Er is een breed gedragen consensus, gedeeld door werkgevers, onderwijskundigen en politici van alle richtingen, dat we onze jongeren tekortdoen door zoveel van hen toe te staan al op 13- of 14-jarige leeftijd af te zien van het leren van talen,’ beaamt een woordvoerder van het National Centre for Languages in het VK.

Aangezien openbare scholen worden beoordeeld op examenuitslagen, ontmoedigen veel schoolleiders hun leerlingen om vreemde talen als examenvak te kiezen, maar het niet beheersen van de taal zal waarschijnlijk met name leerlingen van openbare scholen benadelen: ‘De meerderheid van de leerlingen van particuliere scholen – die enorm investeren in vreemde talen – gaat door naar de beste universiteiten en behaalt belangrijke professionele posities, hoewel ze slechts zeven procent van de Engelse leerlingen uitmaken,’ zegt Michel Monsauret, onderwijsattaché bij de Franse ambassade in Londen. Internationale bedrijven zoeken steeds meer naar tweetalig personeel en Franse studenten – die verplicht Engels moeten leren tot 18 jaar – kunnen een voorsprong hebben op hun Britse tegenhangers. ‘Britten maken zich afhankelijk van moedertaalsprekers aan wie ze alle externe acties toevertrouwen,’ zegt Monsauret.

Ook cultureel kunnen studenten mislopen. ‘In wezen worden deze studenten geïsoleerd van de realiteit van wereldburgerschap en in de schoenen van een ander kunnen stappen,’ zegt Susanna Zaraysky, auteur van Language is Music, die zeven talen spreekt.

In Frankrijk is het verplicht om twee vreemde talen te leren, en studenten van 15 tot 18 jaar moeten Engels als eerste vreemde taal leren. ‘Als een jongere geen Engels spreekt, weten ze dat ze kansen mislopen, zowel in Frankrijk als in het buitenland,’ zegt Eric Brandt, directeur van mycow.eu, een website voor Engels lerenden in Frankrijk. ‘Enkele jaren geleden was Engels alleen belangrijk voor managers die in het buitenland werkten of met buitenlandse bedrijven, of voor een intellectueel doel,’ gaat Brandt verder. ‘Maar nu is het anders. Engels is nodig in veel gebieden.’

Echter, de manier waarop talen worden onderwezen is een probleem in beide landen omdat studenten het gevoel hebben dat er niet genoeg nadruk ligt op spreken. Reagerend op de bevindingen zei Rose, een student uit Worcester die een A* behaalde bij French GCSE: ‘Aan het einde van twee jaar studie kunnen leerlingen antwoorden opdreunen over waarom je geen drugs moet nemen en wat ze tijdens hun vakantie hebben gedaan, maar in echte levenssituaties zijn ze verloren.’ Briag, die net is begonnen aan zijn laatste jaar van een BAC op een lycée in Parijs, zegt dat hij Engels kan lezen maar moeite heeft met spreken. ‘Het is goed dat Engels verplicht is, want veel banen vereisen het, maar we krijgen geen kans om in de klas te praten,’ zegt hij. ‘De leraar geeft ons teksten om te lezen en vragen over te beantwoorden.’

Brandt gelooft dat Engels in Frankrijk wordt onderwezen op een manier die ‘vaak saak en losgemaakt is van de werkelijkheid’ met een nadruk op ‘perfect’ Engels. ‘Dit ontmoedigt studenten en belet hen om zichzelf uit te drukken uit angst voor ridicules,’ voegt hij eraan toe. Frédérique, die vorig jaar haar BAC haalde, zegt dat ze het geluk had een moedertaalleraar Engels op school te hebben. ‘Ze sprak alleen Engels tegen ons, wat betekende dat we automatisch meer leerden omdat we moesten concentreren!’ zegt ze.

Geconfronteerd met de terugloop in het VK heeft de Britse onderwijssecretaris Michael Gove gezegd dat een breder systeem zoals het Franse – een ‘Engelse baccalauréat’ toegekend aan leerlingen die vijf GCSE’s behalen inclusief een taal – kan worden ingevoerd. Een andere aanpak van het leren van talen kan ook de sleutel zijn.

‘Als we jonge mensen op veel jongere leeftijd laten genieten en onderdompelen in een taal, met meer nadruk op de gesproken taal, zal de neergang beginnen te stoppen,’ zegt Bill Alexander.

Dit artikel verscheen eerst in de oktober-editie van de FrenchPaper www.thefrenchpaper.com