Le Déjeuner sur l'herbe, een werk om te ontdekken in het Musée d'Orsay
Voltooid in 1863 dankzij de inspiratie van schilder Edouard Manet, is Le Déjeuner sur l'herbe vandaag de dag te zien in het Musée d'Orsay.
Voltooid in 1863 dankzij de inspiratie van schilder Edouard Manet, is Le Déjeuner sur l’herbe vandaag de dag te zien in het Musée d’Orsay. Controversieel na zijn eerste tentoonstellingen, dit werk oorspronkelijk Le Bain en vervolgens La Partie Carrée genoemd, is opmerkelijk voor de kwaliteit van de uitvoering en contrasterend met de traditie van de periode.
Een schilderij dat gevestigde regels omverwerpt
Bij eerste oogopslag vertegenwoordigt Le Déjeuner sur l’herbe een vrolijk picknickscène in een bosopen plek. Twee volledig geklede mannen begeleiden een naakte vrouw die naar de kijker kijkt, terwijl een andere vrouw in het meer op de achtergrond baadt. De proviand is zichtbaar op de voorgrond, gerangschikt of omvergeworpen op verspreide kleding. Bestudeerd door een schilder, brengt het werk een stilleven, portretten en een landschap samen.
Met zijn verlangen naar breuk verwijst Manet naar de klassieken van zijn meesters maar overtreedt alle regels: perspectieven niet nageleefd, ruwe contrasten verkozen boven zorgvuldige gradaties, een nauwelijks geschetst landschap. De schilder probeert de burgerlijke seksualiteit van zijn tijd, verborgen onder affecteerde romanticisme, te caricatureren.
Tentoongesteld op de Salon des refusés in mei 1863, creëerde het doek een esthetisch en moreel schandaal. De omvergeworpen mand verschijnt als een symbool van lust en de overgang van allegorie naar erotiek.
De brutale realiteit van de vrouw die haar naaktheid bevestigde, gekoppeld aan de breuk met de schildercodes van de periode, werden bekritiseerd door critici en het werk werd teruggetrokken van de Salon.
Claude Manet, een progressieve kunstenaar
Een voorloper van de moderne schilderkunst die hij bevrijdde van academicisme – de smaak voor historische of oosterse representaties – was Claude Manet een schilder geboren in 1832 in Parijs, waar hij in 1883 stierf. Hoewel hij via zijn gekozen thema’s dichter bij het impressionisme kwam, doen degenen die hem als een van de vaders van deze beweging beschouwen dat onterecht: hij onderscheidt zich door zijn zorg voor realisme en zijn weigering om lichtbehandelingstechnieken te gebruiken.
Manet werd afgewezen voor officiële tentoonstellingen na het schandaal rond zijn schilderijen Lola de Valence, La Femme veuve, Combat de taureau, Le Déjeuner sur l’herbe en Olympia. Voor het laatste werd hij verdedigd tegen zijn belagers door Émile Zola wiens portret hij schilderde. Hij telde impressionistische kunstenaars onder zijn vrienden, met name Claude Monet, Auguste Renoir en Berthe Morisot. Door contact met hen verliet hij schilderen in het atelier voor schilderen en plein air in Argenteuil en Gennevilliers.
Stilleven, voorheen voornamelijk decoratief, hebben Manet te danken dat ze aan waardigheid wonnen. Ze zijn versierd met dissonante kleuren, zoals blijkt uit zijn werk L’asperge. De schilder produceerde ook veel portretten van mannen en vrouwen. Zijn dood op 51-jarige leeftijd aan syfilis en gangreen liet meer dan 400 weesdoeken achter.
Het Musée d’Orsay: een must-see in Parijs
Een paar woorden over dit Parijse museum dat, naast Le Déjeuner sur l’herbe, een collectie herbergt die Westerse kunst tussen 1848 en 1914 in al zijn diversiteit presenteert. Schilderkunst, sculptuur, grafische kunsten, decoratieve kunsten, architectuur en fotografie worden samen gebracht over ongeveer 57.400 m² om een van de grootste Europese musea voor deze periode te vormen.
Geopend in 1986 op initiatief van Valéry Giscard d’Estaing, neemt het voormalig Station Orsay in beslag, gebouwd door Victor Laloux tussen 1898 en 1900 op de site van het Orsay-paleis gebouwd in 1810 maar verbrand tijdens de Parijse Commune van 1871.
Onder de schilderijcollecties kunnen we de aanwezigheid van 1.100 impressionistische en post-impressionistische doeken opmerken. Opmerkelijke sculpturen worden ook gepresenteerd, zoals Pénélope endormie van Jules Cavelier of La Petite Danseuse de quatorze ans van Edgar Degas, om nog te zwijgen van die van Rodin of Camille Claudel. Ten slotte vermelden we de fotografiecollectie die meer dan 44.000 werken telt. Het is overigens het Musée d’Orsay dat de aanwezigheid van dit artistieke medium in een museum introduceerde.
Claude Manet markeerde zijn tijd, zowel door zijn visie op schilderkunst als door de nieuwe ideeën die hij naar voren bracht, hoe verontrustend ze ook leken bij eerste oogopslag. Het Musée d’Orsay herbergt vandaag de dag 39 schilderijen en 12 pastels van deze uitzonderlijke kunstenaar. Le Déjeuner sur l’herbe blijft een symbool van zijn werk, bewonderenswaardig wanneer mogelijk!
